نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• بختیار جواهری ¹
• سامان قادری ¹
• زانکو قربانی ²

¹ دانشیار گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

² دانشجوی دکتری، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان

چکیده

پیشینه و اهداف: صنعت بیمه به‌عنوان یکی از نهادهای مالی مؤثر در اقتصاد کشورها، ابزاری برای مدیریت ریسک و ایجاد پوشش امنیتی برای دارایی‌ها، سلامت و زندگی آحاد جامعه است. در کشورهایی مانند ایران که همواره در معرض ریسک‌های سیستماتیک، نااطمینانی‌ها و بحران‌های داخلی و خارجی قرار دارند، نقش بیمه در ایجاد ثبات پررنگ‌تر می‌شود. از مهم‌ترین عوامل ایجاد نااطمینانی در اقتصاد ایران در دهه‌های اخیر، نوسانات سیاست‌های اقتصادی داخلی (عدم قطعیت سیاست اقتصادی) و تحریم‌های اقتصادی بین‌المللی است. سهم بیمه زندگی در ایران همواره پایین (حدود ۱۰ تا ۱۴ درصد) بوده است. هدف اصلی این مطالعه، واکاوی و کمی‌سازی تأثیر عدم قطعیت سیاست اقتصادی و تحریم‌های اقتصادی بر ضریب نفوذ بیمه در ایران است. برای این منظور، ضریب نفوذ بیمه (نسبت حق بیمه به تولید ناخالص داخلی) به‌عنوان شاخص توسعه صنعت بیمه در نظر گرفته شده و اثرپذیری دو بخش بیمه زندگی و غیرزندگی به‌صورت جداگانه در دو مدل مجزا طی دوره ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۲ با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS) بررسی شده است.
روش‌شناسی: برای برآورد رابطه بلندمدت بین متغیرها از روش DOLS استفاده شده است. این روش با در نظر گرفتن وقفه‌ها و پیش‌بینی‌های متغیرهای توضیحی، برآوردهای کارا و بدون تورش از روابط هم‌انباشته ارائه می‌دهد و امکان ترکیب متغیرهای مانا و نامانا را فراهم می‌کند. متغیرهای اصلی شامل عدم قطعیت سیاست اقتصادی و تحریم‌های اقتصادی هستند. متغیرهای کنترلی نیز عبارتند از درجه بازبودن تجاری، نرخ تورم، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، صنعتی‌شدن و عدم قطعیت قیمت نفت. شاخص تحریم با منطق فازی ساخته شده است. آزمون‌های ریشه واحد، هم‌انباشتگی جوهانسون‑جوسیلیوس، آزمون پایداری هانسن و آزمون نرمال بودن جارک‑برا انجام شده و پیش‌فرض‌های مدل تأیید شده‌اند.
یافته‌ها: عدم قطعیت سیاست اقتصادی بر ضریب نفوذ هر دو نوع بیمه تأثیر منفی و معنی‌دار دارد، اما شدت این اثر بر بیمه غیرزندگی (62/2-) به‌مراتب بیشتر از بیمه زندگی (۴۳/۰-) است. تحریم‌های اقتصادی تأثیر مثبت و معنی‌داری بر هر دو بخش دارند که این اثر نیز برای بیمه غیرزندگی (۲۶/۲) شدیدتر از بیمه زندگی (۵۸/۰) است. همچنین، درجه بازبودن تجاری، نرخ تورم و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی اثر مثبت، در حالی که صنعتی‌شدن و عدم قطعیت قیمت نفت اثر منفی بر ضریب نفوذ بیمه دارند.
نتیجه‌گیری: عدم قطعیت سیاست داخلی باعث کاهش ثبات اقتصاد کلان و قدرت خرید مردم می‌شود. تحریم‌های اقتصادی در بلندمدت با ایجاد سازگاری اجباری و الزام مدیریت ریسک‌های جدید، تقاضا برای خدمات بیمه‌ای را تقویت می‌کنند. پاسخ ضعیف‌تر بیمه زندگی نسبت به بیمهٔ غیرزندگی به سهم کم آن در بازار ایران، وجود جانشین‌های پس‌اندازی (طلا، ارز، مسکن) و تورم مزمن نسبت داده می‌شود. ازاین‌رو، سیاست‌گذاران باید در جهت ثبات اقتصاد کلان، تشویق رشد تقاضای بیمه و طراحی محصولات بیمه‌ای متناسب با شرایط نوسانات و شوک‌هایی مانند تحریم تلاش کنند.

کلیدواژه‌ها

• ایران
• بیمه‌های زندگی
• بیمه‌های غیرزندگی
• تحریم‌های اقتصادی
• عدم قطعیت سیاست اقتصادی

موضوعات

• آینده‌پژوهی در صنعت بیمه

عنوان مقاله [English]

the impact of economic policy uncertainty and sanctions on insurance penetration in Iran

نویسندگان [English]

• Bakhtiar Javaheri ¹
• Saman Ghaderi ¹
• Zanko Ghorbani ²

¹  Associate Professor, Department of Economic Sciences, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran

² PhD student, Department of Economic Sciences, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan

چکیده [English]

BACKGROUND AND OBJECTIVES : The insurance industry, as one of the influential financial institutions in the economies of countries, acts as a risk management tool and provides a security cover for assets, health, and life of individuals, bringing financial stability to households and firms. By pooling financial resources in the form of insurance premiums and directing them towards large-scale investments, the insurance industry serves as a driver of economic growth and a supplier of long-term capital. In countries like Iran, which are constantly exposed to systematic risks, uncertainties, and domestic and foreign crises, the role of insurance in creating security and stability becomes more prominent. Among the most important factors creating uncertainty in Iran's economy in recent decades are fluctuations in domestic economic policies (economic policy uncertainty) and international economic sanctions. These two phenomena, by creating instability in macroeconomic variables, can influence the behavior of consumers and investors, including the demand for insurance services. The life insurance market in Iran has historically remained underdeveloped, accounting for only about 10-14% of total insurance premiums, due to chronic inflation, underdeveloped capital markets, and cultural factors. Therefore, the main objective of this study is to analyze and quantify the impact of economic policy uncertainty and economic sanctions on the development of the insurance industry in Iran. For this purpose, the insurance penetration rate (the ratio of total insurance premiums to GDP) is considered as an indicator of insurance development, and the responsiveness of its two important sectors, namely life insurance and non-life insurance, has been examined separately in two distinct models over the period from 1989 to 2023, using the Dynamic Ordinary Least Squares (DOLS) econometric method. The key innovations of this study are: separately analyzing life and non-life insurance penetration; quantifying sanctions as an independent variable alongside economic policy uncertainty; employing the DOLS method which provides more efficient estimates; and comparing the magnitude of coefficients across the two sectors.
METHODS: The Dynamic Ordinary Least Squares (DOLS) method was employed to estimate the long-run relationships among variables over 1989–2023. DOLS incorporates leads and lags of explanatory variables, providing efficient and unbiased cointegration estimates while reducing endogeneity. This approach allows a mix of I(0) and I(1) variables. The main independent variables are economic policy uncertainty (EPU) and economic sanctions, with control variables including trade openness, inflation (INF), foreign direct investment, industrialization, and oil price uncertainty (OIL). The sanctions index is a fuzzy logic-based composite measure, while EPU and OIL indices were sourced from the Policy Uncertainty website. ADF unit root tests showed that EPU, INF, and OIL are I(0), whereas insurance penetration rates (life and non-life), sanctions, trade openness, FDI, and industrialization are I(1). The Johansen-Juselius cointegration test confirmed long-run relationships in both models. Hansen's instability test verified the stability of these relationships, and the Jarque-Bera test confirmed residual normality.
FINDINGS: The results indicate that although the direction of impact is consistent in both models, the magnitude of coefficients differs significantly. Economic policy uncertainty has a negative and significant effect on the penetration rate of both types of insurance. However, the intensity of this effect on non-life insurance, with a coefficient of -2.62, is substantially greater than its effect on life insurance (-0.43). Economic sanctions have a positive and significant impact on both sectors. This positive effect is also more pronounced for non-life insurance (2.26) compared to life insurance (0.58). Furthermore, trade openness, inflation rate, and foreign direct investment positively affect both insurance sectors. A one-unit increase in trade openness increases life and non-life penetration by 0.05 and 0.54 units, respectively. A one-unit increase in inflation increases life and non-life penetration by 0.04 and 0.21 units, respectively. A one-unit increase in FDI increases life and non-life penetration by 0.03 and 0.17 units, respectively. On the other hand, the industrialization index and oil price uncertainty have a negative impact. A one-unit increase in industrialization reduces life and non-life penetration by 0.02 and 0.88 units, respectively. A one-unit increase in oil price uncertainty reduces life and non-life penetration by 0.17 and 0.44 units, respectively. The main difference lies in the lower market share of life insurance compared to non-life insurance in Iran, which has resulted in the impact coefficients generally being larger in the non-life sector.
CONCLUSION: The research results indicate that domestic policy uncertainty leads to a decrease in macroeconomic stability and a reduction in people's purchasing power. Economic policy uncertainty disrupts business planning, postpones investment decisions, and increases transaction costs for insurers, ultimately reducing demand for insurance products. Furthermore, when economic sanctions are imposed on a target country in the long run, they create a form of forced adaptation and necessitate management of new risks, which ultimately strengthens the demand for insurance services. Sanctions increase operational risks such as supply chain disruptions, exchange rate volatility, and bankruptcy probabilities, forcing firms and households to turn to domestic insurance as the last available defensive shield. This positive effect reflects forced import substitution in insurance services. The weaker response of life insurance compared to non-life insurance is attributed to its small market share in Iran, the prevalence of parallel saving instruments (gold, foreign exchange, housing), and chronic inflation. Therefore, policymakers should strive towards stabilizing the macroeconomy, encouraging the growth of insurance demand, and designing insurance products under conditions of economic fluctuations and shocks such as sanctions.

کلیدواژه‌ها [English]

• Iran
• Economic Policy Uncertainty
• Economic Sanctions
• Life Insurance
• Non-Life Insurance