نوع مقاله : مقاله علمی - ترویجی

نویسندگان

• فاطمه آزادبخت ¹
• سارا احدی کلایه ²

¹ عضو هیئت علمی، گروه پژوهشی مطالعات اسالمی پژوهشکده بیمه، تهران، ایران.

² دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه فقه و مبانی حقوق اسالمی، دانشکده الهیات و معارف اسالمی، دانشگاه تهران، ایران.

چکیده

پیشینه و اهداف:صنعت آبزی‌پروری، به‌ویژه پرورش ماهی، سهم قابل توجهی در تأمین پروتئین مورد نیاز جمعیت رو به رشد جهان دارد و به عنوان بخشی کلیدی از اقتصاد غذایی، نقش مهمی در امنیت غذایی و اشتغال دارد. با این حال، این صنعت در برابر نوسانات اقلیمی، شیوع بیماری‌های ویروسی و انگلی، آلودگی‌های محیطی و نوسانات بازار، آسیب‌پذیری بالایی دارد. مدیریت این ریسک‌ها مستلزم بهره‌گیری از ابزارهای مالی کارآمد است که بیمه از مهم‌ترین آنها به شمار می‌آید. در ایران، ساختار موجود بیمه پرورش ماهی هنوز به‌صورت کامل پاسخگوی نیازهای این بخش نیست و به دلیل وابستگی به منابع یارانه‌ای و تمرکز دولتی، از پویایی و پایداری مالی برخوردار نمی‌باشد. هدف این پژوهش ارائه الگویی اصلاحی برای ارتقای ساختار بیمه پرورش ماهی در ایران با بهره‌گیری از تجربه سه کشور پیشرو در این زمینه است تا زمینه‌ای برای پایداری اقتصادی مزارع و کاهش آسیب‌پذیری در برابر مخاطرات فراهم گردد.
روش‌شناسی:پژوهش حاضر به روش توصیفی–تحلیلی و با رویکرد تطبیقی انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعه اسنادی، مرور قوانین، دستورالعمل‌ها، مقررات بیمه‌ای و گزارش‌های رسمی کشورهای منتخب گردآوری شده‌اند. جامعه مورد بررسی شامل نظام‌های بیمه‌ای و نظارتی ایران، چین، هند و ژاپن است.
یافته‌ها:نتایج تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد در مدل‌های دولتی متمرکز (مانند ایران و چین)، پوشش خسارات وابسته به یارانه‌ها و منابع عمومی بوده و فرآیند ارزیابی ریسک به‌صورت اداری و غیررقابتی انجام می‌گیرد، در حالی‌که در مدل‌های بازارمحور (هند و ژاپن) دولت عمدتاً نقش تسهیل‌گر و نظارت‌گر را بر عهده دارد و بیمه‌گران خصوصی و تعاونی‌های تخصصی، محور اصلی اجرای بیمه هستند. تفاوت در الگوهای نظارت و نرخ‌گذاری موجب شده است کشورهایی با ساختار بازارمحور پایداری مالی بالاتری داشته و فرآیند پرداخت خسارت در آنها سریع‌تر و شفاف‌تر صورت گیرد.
نتیجه‌گیری:با توجه به نتایج، پیشنهاد می‌شود در ایران، نظام بیمه پرورش ماهی به سمت مدل ترکیبی و داده‌محور تحول یابد؛ به‌گونه‌ای که صندوق بیمه کشاورزی نقش بیمه‌گر اتکایی و ناظر فنی داشته باشد و شرکت‌های بازرگانی یا صندوق‌های تکافل به‌عنوان بیمه‌گر مستقیم فعالیت کنند. شکل‌گیری ساختار صندوق تکافلی ویژه بیمه ماهیان خوراکی، همراه با اصلاح نظام یارانه‌ای و توسعه نظارت ریسک‌محور، می‌تواند الگوی بومی و پایدار برای مدیریت مؤثر ریسک‌های اقلیمی، زیستی و اقتصادی در صنعت آبزی‌پروری کشور باشد. اجرای این مدل به کاهش ریسک مالی بیمه‌گران، افزایش اعتماد تولیدکنندگان و ثبات اقتصادی بازار آبزیان خواهد انجامید.

کلیدواژه‌ها

• "بیمه پرورش ماهی"
• " چارچوب نظارتی "
• "ریسک‌های آبزی‌پروری"

موضوعات

• مطالعات تطبیقی در حوزه بیمه

عنوان مقاله [English]

Comparative Analysis of the Performance and Regulatory Frameworks of Fish Farming Insurance in Iran Based on the Experiences of Selected Countries

نویسندگان [English]

• Fatemeh Azadbakht ¹
• Sara Ahadi Kalayeh ²

¹ Islamic Studies Research Group, Insurance Research Center, Tehran, Iran.

² Master’s Student, Department of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Background and Objectives:
The aquaculture industry, particularly fish farming, plays a significant role in supplying protein for the world’s growing population and constitutes a key component of the global food economy by contributing to food security and employment. Nevertheless, this sector remains highly vulnerable to climatic fluctuations, viral and parasitic disease outbreaks, environmental pollution, and market volatility. Managing these risks requires effective financial instruments, among which insurance serves as a crucial mechanism. In Iran, the existing fish farming insurance structure does not fully meet the needs of the sector. Owing to its dependence on subsidized government resources and centralized administration, it lacks financial dynamism and sustainability. The objective of this study is to propose a reform-oriented model for improving the fish farming insurance framework in Iran, drawing on the experience of three leading countries in this domain, so as to strengthen the economic stability of farms and reduce vulnerability to inherent risks.
Methodology:
This research employs a descriptive–analytical and comparative approach. Data were collected through documentary review, including the examination of laws, guidelines, insurance regulations, and official reports from selected countries. The study population comprises the insurance and regulatory frameworks of Iran, China, India, and Japan
.Findings:
Comparative results indicate that in state centered models (such as Iran and China), loss coverage relies primarily on public funds and subsidies, and risk assessment tends to be administrative rather than competitive. In contrast, in market oriented models (such as India and Japan), the government mainly acts as a facilitator and regulator, while private insurers and specialized cooperatives serve as the principal implementers of insurance activities. Differences in supervisory and premium rating frameworks have led market driven systems to achieve greater financial stability and faster, more transparent compensation processes.
Conclusion:
Based on the findings, it is recommended that Iran transform its fish farming insurance system toward a hybrid, data driven model in which the Agricultural Insurance Fund acts as a reinsurer and technical regulator, while commercial insurance companies or takaful (mutual) funds operate as direct insurers. Establishing a dedicated takaful fund for edible fish insurance, together with reforming the subsidy mechanism and developing risk based regulatory oversight, can provide an indigenous and sustainable framework for managing climatic, biological, and economic risks in the aquaculture sector. Implementing this model would reduce the financial risk of insurers, enhance producers’ confidence, and promote long term economic stability in Iran’s aquaculture industry.
Background and Objectives:
The aquaculture industry, particularly fish farming, plays a significant role in supplying protein for the world’s growing population and constitutes a key component of the global food economy by contributing to food security and employment. Nevertheless, this sector remains highly vulnerable to climatic fluctuations, viral and parasitic disease outbreaks, environmental pollution, and market volatility. Managing these risks requires effective financial instruments, among which insurance serves as a crucial mechanism. In Iran, the existing fish farming insurance structure does not fully meet the needs of the sector. Owing to its dependence on subsidized government resources and centralized administration, it lacks financial dynamism and sustainability. The objective of this study is to propose a reform-oriented model for improving the fish farming insurance framework in Iran, drawing on the experience of three leading countries in this domain, so as to strengthen the economic stability of farms and reduce vulnerability to inherent risks.
Methodology:
This research employs a descriptive–analytical and comparative approach. Data were collected through documentary review, including the examination of laws, guidelines, insurance regulations, and official reports from selected countries. The study population comprises the insurance and regulatory frameworks of Iran, China, India, and Japan
.Findings:
Comparative results indicate that in state centered models (such as Iran and China), loss coverage relies primarily on public funds and subsidies, and risk assessment tends to be administrative rather than competitive. In contrast, in market oriented models (such as India and Japan), the government mainly acts as a facilitator and regulator, while private insurers and specialized cooperatives serve as the principal implementers of insurance activities. Differences in supervisory and premium rating frameworks have led market driven systems to achieve greater financial stability and faster, more transparent compensation processes.
Conclusion:
Based on the findings, it is recommended that Iran transform its fish farming insurance system toward a hybrid, data driven model in which the Agricultural Insurance Fund acts as a reinsurer and technical regulator, while commercial insurance companies or takaful (mutual) funds operate as direct insurers. Establishing a dedicated takaful fund for edible fish insurance, together with reforming the subsidy mechanism and developing risk based regulatory oversight, can provide an indigenous and sustainable framework for managing climatic, biological, and economic risks in the aquaculture sector. Implementing this model would reduce the financial risk of insurers, enhance producers’ confidence, and promote long term economic stability in Iran’s aquaculture industry.

کلیدواژه‌ها [English]

• "Aquaculture Risks"
• "Fish Farming Insurance"
• "Regulatory Framework"